AFYON ALKOLOİDLERİ FABRİKASI ATIKSU ARITMA TESİSİNDE

25/02/2005 – 06/05/2005

TARİHLERİ ARASINDA YAPILAN ETKİN MİKROORGANİZMA (EM) DENEMELERİNİN İRDELENMESİ   MAYIS 2005

     Aşağıda 25/02/2005 ila 06/05/2005 tarihleri arasında Afyon alkoloidleri fabrikasında EM ile yapılan denemelerin sonuçları irdelenerek ele alınmaktadır.  

Kullanılan kısaltmalar:

H1: Havuz 1 (hava üflenerek mikroorganizmaların yaşatıldığı biyolojik reaktör havuzu)

H2: Havuz 2 (hava üflenerek mikroorganizmaların yaşatıldığı biyolojik reaktör havuzu)

AD: Ara durultucu

Şekil 1: Denemeler sırasında elde edilen KOİ değerleri

     Şekil 1’deki KOİ değerlerine bakılarak burada 2 farklı bölgenin olduğu kolaylıkla söylenebilir. Birinci bölge, 25.02.2005’den 28.03.2005’e kadar olan Atık su akış miktarının 350 – 400 m3/gün olduğu dönemdir. İkinci bölge ise 18.04.2005’den 06.05.2005’e kadar olan atıksu akış miktarının 1000 m3/gün olduğu dönemdir. 28.03.2005 ila 18.04.2005 arasındaki 2 haftalık sürede tesis durmuş ve/veya ölçüm alınmamıştır. Buradaki iki farklı rejim dikkati çekmektedir.

Şekil 2: Havuz 2, 1. Ara Durultucu ve Havuz 2’deki AKM değerlerinin karşılaştırılması

     Bu farklı dönemlerideki AKM değerlerine bakıldığında (Şekil 2), 4. Ölçümden (04.03.2005) 11. ölçüme (28.03.2005) kadar AKM_H1 artarken, AKM_H2 azalma eğilimine girmiştir. Bu rejimin kararlı hale girme eğiliminin başladığını işaret etmektedir. Ancak, be yazık ki, bu tarihte fabrika durmuş ve ara verildikten sonra Nisan’ın ortasında artırılmış kapasiteyle çalışmaya başlamıştır. Buna paralel olarak atıksu miktarı da 1000 metreküpe çıkmıştır. Bundan sonra ilk ölçüm 12. ölçüm olan 18.04.2005 tarihli ölçümdür. Bu tarihten 06.05.2005 tarihine kadar olan bu dönemde AKM_H1 değerlerinin 1. döneme oranla daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bu, atıksu miktarının ve dolayısıyla organik madde yükünün artması ve buna göre daha fazla EM dozajlanmasının doğal bir sonucudur. Ancak ilginç olan AKM_H2 değerlerininde artışa geçmesi (Birinci dönemde azalma eğilimindeydiler), bir başka deyişle AKM_H1/AKM_H2 oranının 1’e yaklaşması ve hatta 1’in altına düşmesidir (Bakınız Şekil 3 ve 4). Buna paralel olarak 1. Ara Durultucudaki AKM değerleri de artış göstermiştir. Bu arıtmanın iyi yapılamadığı anlamına gelmektedir.

Şekil 3: AKM_H1/AKM_H2 oranının KOİ üzerine etkisi

Şekil 4: Şekil 3’deki AKM_H1/AKM_H2 oranının KOİ üzerine etkisi verilerinden üssel bir eğri geçirilmiştir. Bu oran 2 ya da üzerinde olduğunda KOİ 1000’in altına düşmektedir.) 

Şekil 5: Tesisteki tüm AKM değerleri

1: GİRİŞ

2: ARA DURULTUCU

3: HAVUZ 1

4: HAVUZ 2

5: ÇIKIŞ

     Giriş, ara durultucu, havuz 1, havuz 2 ve çıkışta ölçülen tüm AKM değerlerini aynı grafik üzerinde gösterirsek (Şekil 5), genel eğilimi görebiliriz. Ancak burada hepsi birbirinin içine girdiği için herşeyi görmek hemen hemen imkansızdır. O yüzden, ilk 1 ay içindeki (birinci bölgedeki) AKM değerlerine bakalım (Şekil 6).   

Şekil 6: İlk 1 ay içindeki AKM değerleri

Yukarıdaki grafikte ( şekil 6 ) toplam akış hızı  400 m³/gün  

1: GİRİŞ         

2: HAVUZ 1   

3: ARA DURULTMA

4: HAVUZ 2      

5: ÇIKIŞ  

     Burada hergün Havuz 1’deki AKM yükselirken Havuz 2’deki AKM genel olarak zamanla aşağıya inme eğilimindedir. Bunun bir diğer anlamı AKM_H1/AKM_H2 oranının devamlı artış eğiliminde olması demektir. Bu da çıkış KOİ ve AKM değerlerinin düşmesi anlamına gelmektedir (Şekil 4). Bu da bizim istediğimiz olaydır. Bu rejimi destekleyen olaylar:

     - EM’nin organik maddeyi giderek daha fazla oranda hidrolize etmesi ve böylelikle Havuz 1 ve Havuz 2 içindeki diğer mikroorganizmaların organik madde sindiriminin kolaylaşması

   - Havuz 2’de mikroorganizmaların çok verimli bir şekilde organik maddeyi tüketmeleri. Mikroorganizma popülasyonuyla gelen sindirime hazır hidrolize olmuş organik madde miktarı arasında denge kurulduğunda (dengenin kurulması yaklaşık 3 ay sürer) Havuz 2’deki mikroorganizmalar gelen organik maddenin (kirliliğin) hemen hemen tamamını tüketecektir. Gelen mevcut organik madde en miktarına göre en ideal mikroorganizma popülasyonu kendi kendine oluşacaktır.

     Bu süre içerisinde H1/H2 oranı 2 ya da üzerinde, KOİ oranı 1000mg/l ya da altındadır hatta 360 mg/l ye kadar inmiştir.

Şekil 7: İkinci bölgedeki (18.04.2005’den sonra) AKM değerleri

 Yukarıdaki grafikte (şekil 7) toplam akış hızı: 1000 m³/gün        

     Burada 400 m3/gün akış hızı varken kurulmak üzere olan denge bozulmuş. AKM_H1/AKM_H2 oranı 1,5’un hatta 1’in altına düşmüştür. Havuz 1’e yine önemli miktarlarda EM etkisiyle hidrolize olmuş organik madde gelmektedir. Bunu eğriden de görebiliyoruz. Ancak akış hızının yüksek olması nedeniyle mikroorganizmalar besinleri yemeğe vakit bulamamaktadır ve gelen AKM aynen Havuz 2’ye geçmektedir. Hatta bazı günler (örneğin mavi ve yeşil eğrilere bakınız) Havuz 2’deki AKM, Havuz 1’deki AKM’yi geçmiştir. (AKM_H1/AKM_H2 oranı 1’den küçük). Bunun anlamı, atık su debisi yüksek olduğu için EM’nin organik maddeyi hidrolize etme etkisi Havuz 1’de tam olarak bitmemekte, Havuz 2’de de devam etmektedir. Ancak, mikroorganizmalarca sindirime hazır bu organik maddeyi tüketecek mikroorganizma sayısı çok azalmış gibi görünmektedir. Sistemde EM haricindeki mikroorganizmaların yaşamlarını devam ettirmek için oksijene gerek duydukları unutulmamalıdır. 18/04/2005 tarihinden sonra akış hızı 1000 metreküpe çıkarıldığı  için oksijen kapasitesi sonuna kadar kullanılmasına rağmen yeterli olmamıştır. Bu yüzden, bu tarihten sonra sistemden çıkan atık suyun hem AKM’si hem de buna bağlı olarak KOİ’si bir hayli artış göstermiş bulunmaktadır. AKM’nin çökelmesi için de yeterli süre kalmamaktadır.             

SONUÇ

     EM, Afyon alkoloidleri fabrikasında başarılı olmuş, normalde 25000 civarinda seyreden KOİ değerlerini 350 mg/l değerine kadar düşürmüştür (arıtma verimi %98,6). Normalde EM kullanmadan önce arıtma verimi %70’in üzerine pek çıkmıyordu.

     Ancak, fabrika atıksu tesisinin kapasitesinin 2,5 – 3 misline çıktığında doğal olarak yeterli süre olmadığından değerler yeniden yükselmiştir. Bunun üzerine, fabrika daha büyük kapasiteli bir arıtma tesisi yapımını ihale etmiş ve yapım başlamıştır. Yeni tesiste EM kullanımı devam edecektir.